مؤلف مجهول
6
شرح قصيده برده ( فارسي )
دعوت اسلامى تا آخر دولت خلفاى راشدين است مركب از 458 بيت مىباشد . قصيدهء بردهء او نيز كه اينك در پيش روى شماست ، عدد ابياتش را از 160 تا 182 بيت نوشتهاند . بوصيرى بمطالعهء تورات و انجيل و تعدادى از كتب يهود و نصارى انس بسيار داشت ، و آنچه را در آن كتب مىيافت كه با عقايد اسلامى مخالف بود ، در قصايد خود ، و نيز در تعليقات بر آن قصايد ، رد نمود . بوصيرى شاعرى نكته بين و حسّاس و نقّاد بود ، و در قصايد خود تصويرى از اوضاع اجتماعى دوران خود را جلوهگر ساخته است . او از دزدى مأموران دولت ، رشوهخوارى كاتبان و خيانت قاضيان شكايت مىكند . او مذاهب و مليّتهاى مختلف مصر را در سدهء هفتم هجرى ياد كرده سپس دشمنى آنها را با يكديگر بيان مىكند . اين قصائد گرچه از جهت ادبى در درجهء عالى نيستند ، ولى چون بيانگر اوضاع و احوال مردم مصر در آن روزگار مىباشند ، از حيث تاريخى و اجتماعى با ارزش و مهم تلقى ميشوند . « 2 » قصيدهء برده اين قصيدهء بليغ شيوا از همان اوان سروده شدن مورد توجّه و اقبال فراوان مسلمين قرار گرفت و چنان شهرت يافت كه نسخههاى آن را در همه اقطار اسلامى چون كاغذ زر مىبردند . با آنكه قصيدهاى طولانى است ولى مردم آن را با رغبت حفظ نموده مىخواندند ، و بسيارى آن را همچون دعا يا مناجات نامهاى براى تقرب به خدا و پيامبر قرائت مىنمودند ، و هنوز صوفيان مصر اين قصيده را دسته جمعى با صداى بلند و با آهنگ مخصوصى در برخى از مراسم خود مىخوانند . بگفته زكى مبارك اهميت و رواج اين قصيده را از آنجا مىتوان
--> ( 2 ) - براى اطلاع از احوال و افكار بوصيرى بجز تذكرهها و تواريخ ادب رجوع فرمائيد به مقدمهء محمد سيد گيلانى بر ديوان البوصيرى ، چاپ قاهره - 1374 ه .